Minimaal geluidsverschil tussen F-35 en F-16

De omwonenden van de vliegbases Leeuwarden en Volkel beoordelen het geluid van het nieuwe jachtvliegtuig F-35 als iets luider dan de huidige F-16. Dat concludeert het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum.

Eerder dit jaar vlogen beide jachtvliegtuigen kort na elkaar de aankomst- en vertrekroutes. Omwonenden van de vliegbases Leeuwarden en Volkel konden zo de geluiden vergelijken. Toen al bleek dat de omgeving slechts kleine verschillen ervoer. Dat is nu bevestigd. De definitieve resultaten en geluidsmetingen van het lucht- en ruimtevaartcentrum resulteerden in een rapport dat minister Jeanine Hennis-Plasschaert naar de Kamer stuurde. In het rapport schrijft het NLR:

  • straaljager
  • geluid
  • rapport

Probleemstelling

In de toekomst worden Lockheed Martin F-35A Lightning II (F-35) jachtvliegtuigen geplaatst op de vliegbases Volkel en Leeuwarden. De omwonenden van deze vliegbases vroegen zich af hoeveel geluid de F-35 maakt. De Minister van Defensie heeft daarom twee F-35 vliegtuigen naar Nederland gehaald om de omwonenden het geluid te laten beleven.

De Minister van Defensie is geïnteresseerd in de beleving van de omwonenden. De Minister wilde daarom het verschil in de beleving tussen de F-35 en de F-16 laten meten. Daarnaast besloot het Ministerie van Defensie om, ter ondersteuning van de belevingsmeting en het toekomstige permanente geluidmeetnet, op een aantal locaties rondom de vliegvelden geluidmetingen uit te voeren, om vast te stellen wat de piekniveaus van de passerende F-35 en F-16 zijn. Defensie heeft het NLR gevraagd om de beleving en de piekniveaus te meten. De stuurgroep uitvoering motie Eijsink hielp bij het opzetten van de belevingsvluchten. Dit rapport beschrijft deze metingen en de resultaten.

Beschrijving van de werkzaamheden

De metingen zijn uitgevoerd tijdens de belevingsvluchten op 26 mei 2016 rondom de vliegbases Leeuwarden en Volkel. Er zijn twee vluchten uitgevoerd, één in de middag en één in de vroege avond. Tijdens de belevingsvluchten vlogen een F-35 en een F-16, enkele minuten achter elkaar, de meest voorkomende start- en landingsprofielen.

Het verschil in de geluidsbeleving van de omwonenden tussen de F-35 en de F-16 tijdens de belevingsvluchten is gemeten met een online enquête. Omwonenden konden op het moment dat één van de vliegtuigen passeerde, aangeven hoe de passage klonk in vergelijking tot het geluid dat de omwonenden vrijwel dagelijks horen. Na de belevingsvluchten zijn analyses uitgevoerd en de verschillen tussen de F-35 en de F-16 inzichtelijk gemaakt.

De lokale piekniveaus zijn op vijf locaties in de omgeving van de vliegbases Leeuwarden en op vijf locaties in de omgeving van Volkel gemeten. De metingen zijn uitgevoerd voor iedere passage. De gemeten piekniveaus zijn daarna onder andere gecontroleerd op eventuele verstorende achtergrondgeluiden.

Resultaten en conclusies

De resultaten en conclusies uit dit onderzoek zijn gebaseerd op een relatief klein aantal metingen en waarnemingen. Daarom kunnen deze resultaten en conclusies de resultaten van een grotere studie overschatten, onderschatten of redelijk weerspiegelen. Daarom moeten de resultaten en conclusies uit dit rapport voorzichtig worden geïnterpreteerd en niet worden gebruikt als afspiegeling van de beleving op lange termijn en de jaarlijkse geluidsbelasting.

Tijdens de belevingsvluchten is onderzocht of de deelnemers de F-35 anders beleefd hebben dan de F 16. Het onderzoek naar de beleving leidt tot de volgende conclusies:

  • De deelnemers ervoeren het verschil in geluid van de F 35 en de F 16 op de drie gemeten aspecten (zachter – harder, lager – hoger, minder trillend – meer trillend) als klein.
  • Het geluid van de F-35 werd door de deelnemers als iets harder ervaren dan het geluid van de F 16.
  • De deelnemers beoordeelden de hoogte van het geluid van F-35 en de F-16 vliegtuigen als min of meer gelijk.
  • De deelnemers beoordeelden het geluid van de F 35 als iets meer trillend dan het geluid van de F 16.
Tijdens de belevingsvluchten zijn op verschillende locaties geluidsmetingen uitgevoerd. De verschillen in de geluidniveaus tussen de F-35 en de F-16 hangen niet alleen samen met de verschillende geluidproductie van beide toestellen, maar hebben ook andere oorzaken zoals verschillen in gevlogen routes. De kleinschalige geluidsmetingen leiden tot de volgende conclusies:
  • De hoogste niveaus zijn gemeten op het fietspad bij Jelsum. Dit komt overeen met de verwachtingen vooraf omdat deze meetlocatie het dichtst bij de kop van de baan ligt.
  • Het hoogst gemeten niveau van 112 dB(A) is afkomstig van de F-16. Het hoogste piekniveau van de F-35 lag op deze locatie 3 dB(A) lager op 109 dB(A).
  • Voor zeven van de tien meetposten zijn de maximale niveaus van de dag veroorzaakt door de F 35. Voor twee locaties was er geen verschil en op één locatie heeft de F-16 het hoogste niveau veroorzaakt.
  • Het gemiddelde verschil tussen de maximale piekniveaus van beide toestellen over alle meetposten bedraagt 3 dB(A). Een positief verschil betekent dat de F-35 luider is dan de F-16. Bij twee meetposten werd een verschil van meer dan 3 dB(A) tussen de hoogst gemeten waarden geconstateerd.
  • Het gemiddelde verschil tussen de piekniveaus van beide toestellen over alle meetposten tijdens de start bedraagt 3 dB(A) en tijdens de landing 7 dB(A).
  • Voor individuele passages zijn verschillen in piekniveaus gemeten tussen de F-35 en de F-16 van min 14 tot plus 18 dB(A). De verschillen van 18 dB(A) zijn gevonden tijdens landingen waarbij zowel de F-35 als de F-16 niveaus van minder dan 90 dB(A) veroorzaakten.

Toepasbaarheid

De resultaten uit dit onderzoek geven omwonenden, bestuurders en Defensie inzage in de beleving van de F-35. Ook geven de metingen inzicht in lokale piekniveaus van beide toestellen.

Eindrapport

Download het rapport van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum.